Ο τουρισμός δεν είναι απλά μια δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου χωρίς άλλες συνεπαγωγές για την υπόλοιπη οικονομία και την κοινωνία, αλλά είναι μια δραστηριότητα η οποία έχει σαφή οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική διάσταση.

– Γιώργος Δρακόπουλος

Η συζήτησή μας σήμερα είναι με τον Γιώργο Δρακόπουλο, έναν από τους πιο έμπειρους επαγγελματίες του ελληνικού τουρισμού. Ο Γιώργος έχει αφιερώσει δεκαετίες στον κλάδο, ταξιδεύοντας σε πάνω από 80 χώρες και συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διαμόρφωση της τουριστικής στρατηγικής της χώρας μας. Με εμπειρία στον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού και το ΣΕΤΕ, ο Γιώργος έχει βαθιά κατανόηση του πώς ο τουρισμός μετεξελίχθηκε από μια ρομαντική δραστηριότητα σε έναν από τους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας.

Στη συζήτησή μας, ο Γιώργος αναλύει την εξέλιξη του τουρισμού στην Ελλάδα, από τις παραλίες που θεωρούνταν “βράχια” και δίνονταν στα λιγότερο “έξυπνα” παιδιά, μέχρι τη σημερινή πραγματικότητα όπου ο κλάδος απασχολεί εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους. Συζητάμε για τη σημασία της στρατηγικής στον τουρισμό, τις προκλήσεις της περιφερειακής ανάπτυξης, τα λάθη που γίνονται και τις ευκαιρίες που χάνονται. Αναφέρουμε επίσης success stories όπως η Costa Navarino, αλλά και τις αποτυχίες του κράτους να οργανώσει και να αξιοποιήσει πλήρως το τουριστικό μας προϊόν.

Αυτή η συζήτηση προσφέρει μια ειλικρινή και ουσιαστική ματιά στον τουρισμό ως επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά και ως κοινωνικό φαινόμενο που επηρεάζει την καθημερινότητα όλων μας.

Κεφάλαια

00:00 – Εισαγωγή και παρουσίαση του θέματος

03:57 – Τι είναι στρατηγική στον τουρισμό

14:57 – Πόσο αξία δίνει ο ΣΕΤΕ στον τουρισμό

23:50 – Case Study του Costa Navarino

32:17 – Παράδειγμα επιτυχημένου σχεδιασμού από κρατικό οργανισμό

40:33 – Μια χώρα με καλό σχεδιασμό

48:43 – Ο αναπτυξιακός ως εργαλείο στρατηγικής

52:03 – ΣΕΤΕ και ΕΟΤ

54:15 – Αλλαγές στους Έλληνες για τον τουρισμό

56:24 – Συμβουλές και τάσεις στον τουρισμό

01:02:52 – Που θα επένδυες 100.000€

Τι είναι στρατηγική στον τουρισμό

Ο Γιώργος ξεκινά με μια σημαντική διευκρίνιση: τι είναι τελικά ο τουρισμός και πώς εξελίχθηκε στην Ελλάδα. Για πολλά χρόνια, ο τουρισμός ήταν μια δραστηριότητα με ρομαντική διάσταση, σταδιακά όμως, η χώρα συνειδητοποίησε ότι ο τουρισμός δεν είναι απλά μια δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου, αλλά έχει σαφή οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική διάσταση.

Κυριότερα σημεία:

• Η εξέλιξη από ρομαντισμό σε επιχείρηση: Η γενιά του Γιώργου ήταν από τις τυχερές που δεν γνώρισε πόλεμο, πήγε σχολείο και είχε την ευκαιρία να ταξιδέψει. Η δραστηριότητα που κάποτε ήταν ρομαντική έφτασε να είναι άκρως επαγγελματική.
• Προστιθέμενη αξία χωρίς πρώτη ύλη: Η μεγάλη διαφορά του τουρισμού από άλλες οικονομικές δραστηριότητες είναι ότι δεν χρειάζεται να αγοράσεις την πρώτη ύλη, είναι ήδη εκεί. Πρέπει απλά να προσθέσεις αξία.
• Bottom-up ανάπτυξη: Στην Ελλάδα ο τουρισμός αναπτύχθηκε με bottom-up προσέγγιση, δεν υπήρξε κεντρικός χωροταξικός σχεδιασμός. Υπήρξε όμως μια υγιής επιχειρηματικότητα που είδε την ευκαιρία.
• Το πρόβλημα της ισόρροπης ανάπτυξης: Από τις 13 περιφέρειες της χώρας, οι 5 έχουν το 90% της τουριστικής δραστηριότητας εδώ και 15 χρόνια. Μιλάμε για εξισορρόπηση, αλλά δεν κάνουμε τίποτα.

Πόσο αξία δίνει ο ΣΕΤΕ στον τουρισμό

Η συζήτηση στρέφεται στο πώς οργανώνεται η στρατηγική του τουρισμού και ποιο ρόλο παίζουν οι διάφοροι φορείς. Ο Γιώργος εξηγεί ότι χρειάζονται κίνητρα και υποδομές για να αναπτυχθούν περιοχές που μένουν πίσω, αλλά και ότι η προσβασιμότητα είναι κλειδί για την τουριστική ανάπτυξη.

Κυριότερα σημεία:

• Χρειάζονται κίνητρα: Για να εξισορροπήσεις την ανάπτυξη, πρέπει να δώσεις κίνητρα στις περιοχές που δεν έχουν αντίστοιχη ανάπτυξη να αναπτυχθούν γρηγορότερα.
• Το πλεονέκτημα του αεροδρομίου: Η Ρόδος είχε αεροδρόμιο νωρίς και από εκεί σε 30-45 λεπτά είχες φτάσει στο ξενοδοχείο. Η Πελοπόννησος για πολλά χρόνια δεν είχε κανένα αεροδρόμιο.
• Ο ρόλος των tour operators: Η οργανωμένη ταξιδιωτική βιομηχανία μπορούσε να προσφέρει οικονομίες κλίμακας που ήταν απαραίτητες για την ανάπτυξη του μαζικού τουρισμού.
• Υποδομές για όλους: Τα καλά αεροδρόμια, οι δρόμοι, οι καθαροί χώροι δεν είναι μόνο για τους τουρίστες, εξυπηρετούν και τους ντόπιους.
• Συνεργασία δημόσιου-ιδιωτικού τομέα: Στον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού λένε ότι χρειαζόμαστε περισσότερη βιταμίνη C: Cooperation, Coordination.
• Το παράδειγμα των μαρινών: Έχουμε την μεγαλύτερη ακτογραμμή, αλλά αναλογικά έχουμε τις λιγότερες μαρίνες από κάθε άλλη χώρα της Μεσογείου. Το κράτος δεν έχει πει ξεκάθαρα πού μπορούμε και πού δεν μπορούμε να φτιάξουμε μαρίνες.

Case Study του Costa Navarino

Ένα από τα πιο εμπνευσμένα παραδείγματα ιδιωτικής πρωτοβουλίας και οράματος στον ελληνικό τουρισμό είναι η Κώστα Ναβαρίνο. Ο Γιώργος γνώρισε τον Καπετάνιο Βασίλη το 1994 όταν ξεκινούσε ο σχεδιασμός και μοιράζεται τις σκέψεις του για αυτό το project.

Κυριότερα σημεία:

• Το όραμα του 1994: Τότε ξεκίνησε ο σχεδιασμός, είχε αρχίσει η αποκλειστικότητα και η αγορά οικοπέδων. Άρχιζε να παίρνει σάρκα και οστά το όραμα.
• Όραμα, χρήμα και… υπομονή: Ο Καπετάνιος είχε όραμα και λεφτά, αλλά χρειάστηκε τεράστια υπομονή και επιμονή.
• Εμπόδια και αντιστάσεις: Πολλοί από αυτούς που τον ευλογούν σήμερα ήταν εμπόδιο τότε. Κουράστηκε πολύ να πείσει την πολιτεία ότι αξίζει να επενδύσει στον τουρισμό στη Μεσσηνία.
• Golf destination: Η Κώστα Ναβαρίνο έφτιαξε τέσσερα γήπεδα golf στη Μεσσηνία, όταν όλη η Ελλάδα είχε τέσσερα. Οι golfers δεν μπορούν να παίζουν κάθε μέρα στο ίδιο γήπεδο.
• Αντίκτυπος στην περιοχή: Συγκράτησε τον κόσμο που έφευγε, έδωσε δουλειές, αναβάθμισε την ποιότητα ζωής. Η Πύλος και η γύρω περιοχή βελτιώθηκαν δραματικά.
• Το πρόβλημα που μένει: Μετά από τόσα χρόνια, ο δρόμος από την Καλαμάτα μέχρι την Αρχαία Ολυμπία είναι ακόμα ένας “επαρχιακός κακόμοιρος δρόμος”.
• “Εκείνοι κοιτάνε το Excel”: Η διαφορά του Καπετάνιου από τους financial investors: “Εκείνοι κοιτάνε το Excel. Ο καπετάνιος κοίταγε τη θάλασσα της Μεσσηνίας και τον ουρανό.”

Μια χώρα με καλό σχεδιασμό

Ο Γιώργος μοιράζεται τα παραδείγματα χωρών που θεωρεί ότι έχουν εξαιρετική τουριστική οργάνωση και στρατηγική, προσφέροντας μαθήματα για την Ελλάδα.

Κυριότερα σημεία:

• Γαλλία: Η Γαλλία είναι μια χώρα που δεν εξαρτάται μόνο από τον τουρισμό, έχει προηγμένη τεχνολογία, βαριά βιομηχανία, αλλά έχει και εκπληκτικό πρωτογενές τουριστικό προϊόν.
• Απαιτητική εσωτερική αγορά: Η Γαλλία έχει μια μεγάλη εσωτερική αγορά που ήταν ιδιαίτερα απαιτητική. Οι απαιτητικοί πελάτες δημιούργησαν προϊόντα που ήταν εξαιρετικά.
• Καναδάς – case study: Ο Καναδάς είναι μια χώρα για την οποία ο τουρισμός δεν είναι τόσο σημαντικός όσο για την Ελλάδα. Και όμως, η οργάνωση που έχουν είναι απίστευτη.
• Θεσμική οργάνωση: Σε θεσμικό επίπεδο, ο Καναδάς είναι case study. Πώς έχει οργανωθεί, πώς έχει ενσωματωθεί η τουριστική δραστηριότητα στις υπόλοιπες λειτουργίες του δημόσιου τομέα.
• Σιγκαπούρη: Επίσης πολύ καλή και επιτυχημένη, αλλά είναι μικρή και σχετικά εύκολη.
• Τέσσερα επίπεδα οργάνωσης: Θεσμική οργάνωση, διαχείριση ζήτησης, διαχείριση προσφοράς και ανθρώπινος παράγοντας.

Ο αναπτυξιακός ως εργαλείο στρατηγικής

Η συζήτηση στρέφεται στο πώς ο αναπτυξιακός νόμος μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο στρατηγικής για την ανάπτυξη του τουρισμού και την αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο κλάδος.

Κυριότερα σημεία:

• Χρησιμοποιείται ως εργαλείο: Ο αναπτυξιακός έχει χρησιμοποιηθεί και χρησιμοποιείται ως εργαλείο για την ανάπτυξη του τουρισμού.
• Το δίλημμα: Πρέπει ο αναπτυξιακός να δίνει ενισχύσεις για κάθε χωριστή οικονομική δραστηριότητα ή να τις βάλει μαζί;
• Κάθε κυβέρνηση επιλέγει: Είναι θέμα της κάθε κυβέρνησης, τι ρότα θέλει να ακολουθήσει.
• Παράδειγμα: αεροδρόμια: Τόσα χρόνια όλα τα ξενοδοχεία πάλευαν με άσχημα αεροδρόμια. Έπρεπε να φτάσουμε να δώσουμε τα αεροδρόμια στη FRAPORT γιατί δεν μπορούσαμε να τα συντηρήσουμε μόνοι μας.
• Ευελιξία στην εργασία: Πολλά χρόνια προσπαθούσαμε να πείσουμε την πολιτεία ότι ο τουρισμός είναι δραστηριότητα εντάσεως ανθρώπινου δυναμικού και δεν ακολουθεί τη λογική των ωραρίων του δημοσίου. Έχει επιτευχθεί σε ένα βαθμό, αλλά μας πήρε πάρα πολλά χρόνια.

ΣΕΤΕ και ΕΟΤ

Ο Γιώργος εξηγεί τους θεσμικούς ρόλους των κύριων φορέων του τουρισμού στην Ελλάδα και πώς αυτοί συμβάλλουν στη διαμόρφωση της τουριστικής πολιτικής.

Κυριότερα σημεία:

• ΣΕΤΕ – Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων: Η θεσμική έκφραση κάθε δραστηριότητας. Ρόλος του είναι να μεταφέρει και να προτείνει λύσεις στην εκάστοτε κυβέρνηση για τα προβλήματα που απασχολούν τον κλάδο.
• Όχι μόνο του ΣΕΤΕ: Ο ρόλος αυτός δεν είναι μόνο του ΣΕΤΕ, κάθε κλαδική δραστηριότητα μπορεί να επικοινωνεί τα προβλήματά της.
• ΕΟΤ – Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού: Πλέον έχει μόνο την προβολή, τίποτα άλλο. Διαφημίσεις και marketing.
• Παλιά ο ΕΟΤ τα είχε όλα: Ήταν ο πρώτος δημόσιος φορέας που επελήφθη του τουρισμού, από την αδειοδότηση μέχρι ό,τι είχε σχέση με τον τουρισμό.
• Γιατί η αλλαγή: Με το σκεπτικό ότι χρειάζεται ένα ευέλικτο όργανο για να ανταποκρίνεται στις διακυμάνσεις της ζήτησης πολύ ευκολότερα από τους δημόσιους οργανισμούς.
• Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο: Σύμβουλος του κράτους για τα ξενοδοχεία.
• Θέμα διακυβέρνησης: Έχουμε ένα σοβαρό θέμα διακυβέρνησης. Υπάρχει Υπουργείο Τουρισμού σε μια κυβέρνηση όπου δεν είναι όλοι πεπεισμένοι ότι χρειάζεται.
• 13 περιφέρειες: Οι περιφέρειες θεωρητικά ασχολούνται με τον τουρισμό, αλλά ασχολούνται μόνο με την προβολή. Τουριστική πολιτική σε περιφερειακό επίπεδο δεν υπάρχει.

Αλλαγές στους Έλληνες για τον τουρισμό

Ο Γιώργος μιλάει για το πώς οι ίδιοι οι Έλληνες αντιμετωπίζουν τον τουρισμό και τι θα ήθελε να αλλάξει στη νοοτροπία και στη συμπεριφορά τους.

Κυριότερα σημεία:

• Όλοι νομίζουν ότι ξέρουν: Ο μέσος Έλληνας, επειδή έχει κλοτσήσει μια μπάλα πιτσιρικάς, νομίζει ότι ξέρει ποδόσφαιρο και δίνει οδηγίες. Έτσι και με τον τουρισμό, επειδή είτε είναι από τουριστικό μέρος, είτε πάει διακοπές, θεωρεί ότι ξέρει τουρισμό.
• Άλλο τουρίστας, άλλο επαγγελματίας: Άλλο να είσαι τουρίστας, άλλο να είσαι παρέχων τουριστικές υπηρεσίες. Δεν έχεις ιδέα από τουρισμό αν είσαι απλά τουρίστας.
• Ενημέρωση πρώτα: Καλό θα κάνει να ενημερώνεται πρώτα, να αντιλαμβάνεται τις διαστάσεις του τουριστικού φαινομένου, ποια είναι τα προβλήματα, τι αντιμετωπίζουν οι παρέχοντες τουριστικές υπηρεσίες.
• Η γνώμη ως τουρίστας είναι χρήσιμη: Είναι διαφορετικό να πεις τη γνώμη σου ως τουρίστας (αυτή είναι χρήσιμη και καλοδεχούμενη) και άλλο να κάνεις υποδείξεις για τη γενικότερη οργάνωση και λειτουργία.

Συμβουλές και τάσεις στον τουρισμό

Ο Γιώργος δίνει συγκεκριμένες, πρακτικές συμβουλές σε κάποιον που έχει ή θέλει να ξεκινήσει ένα μικρό ξενοδοχείο, και μιλάει για τις λεγόμενες “τάσεις” στον τουρισμό.

Κυριότερα σημεία:

• Το 25% είναι ανταγωνιστικοί: Υπολογίζει ότι το 25% των Ελλήνων τουριστικών επιχειρηματιών είναι ανταγωνιστικοί σε παγκόσμιο επίπεδο με πολύ ωραίες ιδέες, καλή εξυπηρέτηση, σεβασμό στο περιβάλλον.
• Μία σελίδα business plan: Όταν ξεκινάς, έχε μία σελίδα που να λέει: το προϊόν, τους στόχους και την τιμολόγηση.
• Δεν μπορείς να στοχεύεις σε όλους: Κανείς δεν έχει προϊόν για όλους.
• Πάνω από όλα: value for money: Αν δεν έχεις value for money, ότι και να έχεις, κάπου θα χτυπήσεις.
• Η μόνη σταθερά: Πρέπει να φροντίζουμε να βελτιώνουμε τη σχέση τιμής-ποιότητας. Εάν το κάνουμε αυτό, οτιδήποτε προϊόν προσφέρουμε, σε οποιοδήποτε σημείο της χώρας, η ιστορία θα πάει καλά.

Που θα επένδυες 100.000€

Στην τελευταία ερώτηση, ο Γιώργος δίνει μια πολύ προσωπική και ενδιαφέρουσα απάντηση που αποκαλύπτει το μεράκι του για το κρασί και την ελληνική οινοποιία.

Κυριότερα σημεία:

• Συλλεκτικά κρασιά: Ο Γιώργος θα πήγαινε να αγοράσει μερικά συλλεκτικά κρασιά.
• Τι είναι συλλεκτικό: Μια παλιά σοδιά που έχει βγει σε περιορισμένο αριθμό φιαλών.
• Το story: Επειδή το κρασί έχει story, έχει πολύ ωραίο story, σε ταξιδεύει αλλού, υπάρχει κόσμος διατεθειμένος να το πάρει.
• World class κρασιά: Το Ασύρτικο της Σαντορίνης είναι world class κρασί, ανάμεσα στα καλύτερα λευκά παγκόσμια. Το Ξινόμαυρο μπορεί να σταθεί δίπλα στα καλύτερα.

Ο Γιώργος Δρακόπουλος είναι ένας από τους πιο έμπειρους και σεβαστούς επαγγελματίες του ελληνικού τουρισμού. Με καριέρα που εκτείνεται σε πολλές δεκαετίες, έχει συμβάλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση της τουριστικής στρατηγικής της χώρας, έχοντας εργαστεί σε κορυφαίες θέσεις στον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού και το ΣΕΤΕ. Έχει ταξιδέψει σε πάνω από 80 χώρες, μελετώντας τις καλύτερες πρακτικές σε διεθνές επίπεδο. Ο Γιώργος διακρίνεται για την ειλικρινή και ουσιαστική του ματιά στον τουρισμό, χωρίς εξωραϊσμούς, αλλά με βαθιά αγάπη για τον κλάδο και την Ελλάδα. Πέρα από την επαγγελματική του καριέρα, είναι λάτρης του καλού κρασιού και της γαστρονομίας, στοιχεία που συνδέονται άρρηκτα με την τουριστική εμπειρία.